قواعد فقه 2 دکتر علی محمد برنا جلسه دوم دانشگاه آزاد اسلامی واحد تویسرکان فقه ومبانی حقوق
الف) اقرار به امری ممکن باشد.
5-شرایط مقر به (مورد اقرار)
ب)مقربه مشروع باشد (مانند مال-حق شفعه و حق خیار ) اگر شخص
اقرار به حق نا مشروع کند قبول نیست ((مانند اینکه شخصی بگوید من
در قمار مبلغی به نقی باختم))در تمام مواردی که اقرار نامشروع است
اقرار نا مسموع است.
ادله اثبات قا:عده اقرار :
1- آیات: الف ) ((كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ وَلَوْ عَلَىٰ أَنفُسِكُمْ )) { کاملاً قیام به عدالت کنید! برای خدا شهادت دهید، اگر چه (این گواهی) به زیان خود شما باشد }
بر اساس نظر شیخ طوسی شهادت بر علیه خود عبارت از اقرار است. ب ) ((فَاعْتَرَفُوا بِذَنبِهِمْ فَسُحْقًا لِّأَصْحَابِ السَّعِيرِ )) { اینها برگناه خود اعتراف کردند پس هلاکت بر اصحاب آتش }
مرحوم شیخ طوسی استدلال به این آیه را برای اقرار سخت می داند زیرا 1- درباره قیامت است 2- جوارح بدن در روز قیامت بر علیه انسان شهادت می دهند .
2- سنت : (( روایات )) ر وایت نبوی پیامبر اکرم (ص) می فرماید : (( اقرار العقلاء علی انفسهم جائز )) این روایت را مرحوم بجنوردی متواتر می داند اما صاحب جواهر این روایت را مستفیض است.
3- اجماع : شیخ طوسی در مبسوط در این باره ادعای اجماع نموده است.
تمام امور مالی با یک اقرار ثابت میشود اما حدودی که با دو شاهد اثبات میشود نیاز به دو بار اقرار دارد و حدودی مانند زنا که با چهار شاهد اثبات میشود نیازمند چهار بار اقرار است و اگر در هر یک از این مورد کمتر از این تعداد اقرار نماید اقرار کننده موجب تعزیر است .
قاعده قرعه :
قرعه از لفظ قرء است.
قرعه به معنای اضطرابی است که در قلب میافتد .
قرآن کریم اولین قرعه را در باره حضرت مریم بیان میدارد که اختلاف به وجود آمد که چه کسی حضرت مریم را سرپرستی کند که اسم حضرت زکریا از قرعه درآمد .
تاریخچه قرعه :
امام باقر (ع) میفرماید : نخستین کسی که در رابطه با او قرعه زده شده حضرت مریم بود و دومین در مورد حضرت یونس بود که به دریا افکنده شد تا کشتی سبک شود و در شکم ماهی افتاد و سومین قرعه از حضرت عبدالمطلب بود که نذر کرد خدا ده پسر به او بدهد دهمی را در راه خدا قربانی کند .
ادله اثبات قاعده قرعه :
1- آیات : الف ) آیه 141 سوره الصافات ((فَسَاهَمَ فَكَانَ مِنَ الْمُدْحَضِينَ )) { قرعه کشیدن و قرعه بنام حضرت یونس در آمد که او را به دریا بیندازند }
این آیه نمیتواند دلیلی برای قرعه باشد
ب) آیه 44 سوره آل عمران ((وَمَا كُنتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ )) {و تو در آن هنگام که قلمهای خود را (برای قرعهکشی) به آب میافکندند تا کدامیک کفالت و سرپرستی مریم را عهدهدار شود، و (نیز) به هنگامی که (دانشمندان بنی اسرائیل، برای کسب افتخار سرپرستی او،) با هم کشمکش داشتند، حضور نداشتی؛ و همه اینها، از راه وحی به تو گفته شد.) }
اگر سننی که در ادیان گذشته باشد و نسخ نشده باشد میتوان از این آیه جهت اثبات قرعه استفاده کرد .
2- سنت ((روایات )) : صحیحه محمد بن حکیم : از امام رضا (ع) سوال کردند در چه اموری قرعه جایز است ؟ حضرت فرمودند بر هر امر مجهولی قرعه جایز است , عرض کردم قرعه گاهی خطا میکند و گاهی بر طبق واقع است امام فرمودند : هر آنچه که خدا بر آن حکم کند خطایی بر آن نیست بنابراین از این حدیث استنباط میشود که قرعه جایز است. و حق را میگوید .
حضرت رسول ((ص)) : هیچ قومی با هم اختلاف نکردند که امر خود را به خدا واگذار نمایندمگر اینکه خداوند حق را به صاحب حق رساند و امام صادق ((ع)) میفرماید : قرعه برای هر امر مشکلی است.
3- اجماع : نراقی در عوائد الایام و آشتیانی در قواعد الفقهیه بر مشروعیت قرعه ادعای اجماع کرده اند .
نراقی قبل از مرحوم امام خمینی مسئله ولایت فقیه را مطرح کرده است